គិតថាបងប្អូនខ្លះអាចចាប់អារម្មណ៍ AI ប៉ុន្តែបចេ្ចកវិទ្យាសុបនិមិត្មជាគោលគឺធំទូរលំទូរលាយដូច Computer Science (CS) ចឹងប្អូនគិតថាគួរតែចែករំលែកបន្តិចបន្តួចអំពីអ្វីដែលបានសិក្សារ សង្ឍឹមវាអាចជួយជាយោបល់សម្រាប់បងប្អូនណាដែលចាប់អារម្មណ៌វិស័យនេះ
ចឹងAI គឺជាអីហូវ?
ប្រហែលនឹកឃើញ ChatGPT ហើយ តែ Artificial Intelligence (AI) មានគ្រោបដណ្តប់ច្រើនជាងនឹងទៅទៀត វាគឺជាវិស្វកម្មនៃការបង្កើតប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលអាចបំពេញកិច្ចការដែលជាធម្មតាទាមទារបញ្ញាមនុស្សយើង ដូចជាការសម្រេចចិត្ត និយាយសាម្មញយើងបង្រៀនកុំព្យូទ័រឱ្យ "គិត" និងរៀនដូចមនុស្សចឹង។ ហើយការរៀនរបស់វាស្ថិតលើការមើលនិងស្គាល់ pattern ដែលមាននៅក្នុងទិន្នន័យដែលបានយកមកបង្រៀន ម៉ូឌែលនឹង។ បើ ChatGPT គេយាយជា LLM or Transformer ជាផ្នែកមួយនៃ AI ដួច CS មាន Software Development Cybersecurity និង Cloud Engineer ជាដើម។
ឡូវឧទាហរណ៍៖
- Drone ទំនើបៗជាទូទៅប្រើ AI ជាមួយ Computer Vision (CV)ដើម្បី Detect/Track វត្ថុដែលបានកំណត់ (with trained data)ដោយស្វ័យប្រវត្តិពី Image or Video ដែលមានចលនាផ្ទាល់ៗ (យាយទៅចាប់់ real-time object detection) ដូចជាយើង trained AI ឱ្យ ស្គាល់រថក្រោះនៅតាមព្រំដែន ចឹងគ្រាន់ Drone ចាប់បានរូបភាព រថក្រោះ ភ្លាមៗវានឹងស្គាល់ (detected) ថាវាជារថក្រោះ។ ស្តាប់ទៅដូចធម្មតាតែ វាជួយកងទ័ពតាមដានស្ថានការណ៍ដោយមិនចាំបាច់បញ្ជូនមនុស្សចូលតំបន់គ្រោះថ្នាក់ រួមមកវាមានអត្ថប្រយោជ៌ច្រើនអាស្រ័យលើ objective requirement របស់ស្ថាប័ន្រ។
- AI ក៏អាចវិភាគរូបថតផ្កាយរណបជាទូទៅ trained ជាមួយ satellite imagery ដើម្បីរកមើលការប្រមូលផ្តុំកងទ័ព ឬការដ្ឋានសាងសង់បន្ទាយថ្មីៗ ដោយប្រៀបធៀបរូបភាពចាស់-ថ្មី (change detection)។
- AI ក៏អាចជួយវិភាគព័ត៌មានលើ social media ដើម្បីរកមើលព័ត៌មានក្លែងក្លាយ (misinformation) អំពីសង្គ្រាម ឬជួយ predict តំបន់ដែលត្រូវការជំនួយសង្គ្រោះបន្ទាន់។
ឧទាហរណ៍មានច្រើនតែសុំពិននឹងសិន។
ផ្នែកសំខាន់ៗដែលគួរដឹង៖
- Machine Learning (ML)៖ ផ្នែកធំបំផុតនៃ AI។ យើងប្រើ algorithms ដែលរៀនពីទិន្នន័យជាជាងសរសេរ logic ដោយដៃ។ ឧ. Supervised Learning៖ បង្ហាញទិន្នន័យមាន label (រូបរថក្រោះ labeled "enemy tank") ឱ្យ model រៀន predict លើរូបថ្មីៗ។ អាចយល់ពី ML ជាការបង្រៀនម៉ាស៉ីនឱ្យ ធ្វើអ្វីមួយដោយមិនបាច់មានអ្នកណែនាំ
- Deep Learning (DL)៖ ML កម្រិតខ្ពស់ ប្រើ Artificial Neural Networks (ANN) មានស្រទាប់ច្រើន (deep layers) ត្រាប់តាមខួរក្បាលមនុស្ស។ DL ជាទូទៅពូកែខាងដោះស្រាយឬរៀនពីទិន្នន័យស្មុគស្មាញ ដូចជា images ឬ video ហើយវាស្មុគស្មាញ ដោយសារ កុំព្យូទ័រអាចយល់តែ 0 1 ចឹងកាលណាត្រូវប្រើ DL ដូចជា CV យើងត្រូវ encode-decode data ទៅជា Vector [0 1] **** ។ ឧ. Convolutional Neural Networks (CNN) ប្រើក្នុង drone ដើម្បី object detection នៅតំបន់ព្រំដែន។
- Neural Networks (NN)៖ រចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋាន មាន input layer, hidden layers, output layer។ ការរៀនកើតឡើងតាម backpropagation និង gradient descent។
- Artificial General Intelligence (AGI)៖ AI ដែលអាចធ្វើកិច្ចការគ្រប់យ៉ាងដូចមនុស្ស (reasoning, planning, creativity)។ ឥឡូវ AI នៅតែ Narrow AI – ខ្លាំងតែ domain ជាក់លាក់។ AGI នៅជាគោលដៅអនាគត។
សង្ខេប៖ AI ពឹងផ្អែកលើ ML → DL ប្រើ NN សម្រាប់ការងារស្មុគស្មាញដូចក្នុង drone ឬ satellite analysis → សង្ឃឹមទៅដល់ AGI។
មុខងារ និងផ្លូវក្នុងវិស័យ AI
វិស័យ AI កំពុងរីកចម្រើនលឿន កម្ពុជាត្រូវការអ្នកជំនាញច្រើនក្នុងសន្តិសុខ កសិកម្ម សុខភាព និង tech។
មុខងារធម្មតា (ពាក់ព័ន្ធស្ថានការណ៍បច្ចុប្បន្ន)៖
- Data Analyst/Scientist៖ សម្អាត វិភាគទិន្នន័យ (data cleaning, exploratory data analysis) ដើម្បីរៀបចំជា fuel សម្រាប់ AI។ ចំណុចចាប់ផ្តើមល្អ ប្រើ tools ដូចជា Pandas, SQL។
- Machine Learning Engineer៖ សាងសង់ models សម្រាប់ prediction ឬ classification។ តម្រូវការខ្ពស់បំផុត។
- Deep Learning Specialist / Computer Vision Engineer៖ ផ្តោតលើ DL models សម្រាប់ images/video (ឧ. YOLO សម្រាប់ object detection នៅ drone) ឬ NLP (Natural Language Processing) សម្រាប់ភាសាខ្មែរ។
- AI Researcher៖ ស្រាវជ្រាវ algorithms ថ្មី ត្រូវការ Master's/PhD។